Lịch Sử 8 Bài 28: Trào lưu cải cách Duy Tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

Vào nửa cuối thế kỉ XIX, ở Việt Nam đã ra đời các trào lưu cải cách Duy Tân. Nhưng các đề nghị cải cách duy tân cuối cùng đều không được thực hiện. Sau đây mời các em cùng đến với bài “Trào lưu cải cách Duy Tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX” Lịch Sử lớp 8.

Lịch Sử 8 Bài 28: Trào lưu cải cách Duy Tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

1. Tóm tắt lý thuyết

1.1. Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

- Vào những năm 60 của thế kỉ XIX, khi thực dân Pháp ráo riết mở cuộc chiến tranh xâm lược Nam Kì, chuẩn bị đánh chiếm cả nước ta, thì triều đình Huế vẫn tiếp tục thực hiện chính sách nội trị, ngoại giao lỗi thời, lạc hậu, khiến cho kinh tế, xã hội Việt Nam rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

- Bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương mục ruỗng, nông nghiệp, thủ công nghiệp bế tắc, tài chính khô kiệt, đời sống nhân dân vô cùng khó khan. Mâu thuẫn giai cấp và mâu thuẫn dân tộc gay gắt thêm. Phong trào khởi nghĩa nông dân bùng lên dữ dội, càng làm cho đất nước lâm vào tình trạng rối ren thêm.

- Trong bối cảnh đó, trào lưu cải cách Duy tân ra đời.

1.2. Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX

a. Mục đích

Nhằm tạo ra thực lực cho đất nước, chống lại bọn xâm lược

b. Nội dung

- Trần Đình Túc và Nguyễn Huy Tế (1868): xin mở cửa biển Trà Lí (Nam Định).

- Đinh Văn Điền (1868) xin đẩy mạnh việc khai khẩn đất hoang và khai mỏ, phát triển buôn bán, chấn chỉnh quốc phòng.

- Nguyễn Trường Tộ (1863 - 1871): đề nghị chấn chỉnh bộ máy quan lại. phát triển công, thương nghiệp và tài chính, chỉnh đốn võ bị, mở rộng ngoại giao, cải tổ giáo dục.

- Nguyễn Lộ Trạch (1877-1882): đề nghị chấn hưng dân khí, khai thông dân trí, bảo vệ đất nước.

1.3. Kết cục của các đề nghị cải cách

- Hạn chế của các đề nghị cải cách: lẻ tẻ, rời rạc, chưa xuất phát từ cơ sở bên trong, chưa động chạm đến vấn đề cơ bản của thời đại là giải quyết mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp.

- Nguyên nhân khiến cho những đề nghị cải cách không thực hiện được: chủ yếu là do triều đình phong kiến nhà Nguyễn bảo thủ không muốn chấp nhận, những thay đổi, bất lực trong việc thích ứng với hoàn cảnh.

- Ý nghĩa của những đề nghị cải cách: gây tiếng vang lớn, tấn công vào những tư tưởng bảo thủ và phản ánh trình độ nhận thức mới của người Việt Nam hiểu biết, thức thời. Góp phần vào việc chuẩn bị cho sự ra đời phong trào Duy tân đầu thế kỷ XX ở Việt Nam.

2. Luyện tập

Câu 1: Nêu hoàn cảnh ra đời cải cách Duy Tân?

Gợi ý trả lời

- Pháp mở rộng xâm lược Nam Kì và chuyển bị tấn công Bắc kì

- Nhà Nguyễn vẫn tiếp tục thi hành các chính sách nội trị , ngào giao lỗi thời lạc hậu

- Kinh tế , xã hội rơi vào khủng khoảng nghiêm trọng

- Các cuộc khởi nghĩa diễn ra khắp nơi

Câu 2: Mục đích của phong trào Duy Tân là gì?

Gợi ý trả lời

- Mục tiêu của phong trào Duy Tân là  nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, mở mang trình độ hiểu biết cho người dân để có ý thức về quyền lợi và nghĩa vụ của mình đối với đất nước.

- Phong trào này đã đáp ứng đúng nguyện vọng của người nông dân, vì thế lực lượng tham gia phong trào xin xâu, giảm thuế (phong trào kháng thuế ở Trung kì năm 1908) chủ yếu đều là người nông dân.

Câu 3: Vì sao các đề nghị cải cách ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX không thực hiện được?

Gợi ý trả lời

- Các đề nghị cải cách có những hạn chế:

+ Vẫn mang tính chất lẻ tẻ, rời rạc.

+ Chưa xuất phát từ những vấn đề cơ bản của thời đại: giải quyết hai mâu thuẫn chủ yếu của xã hội Việt Nam là mâu thuẫn giữa nhân dân ta với thực dân Pháp xâm lược và giữa nông dân với địa chủ phong kiến.

- Triều đình phong kiến bảo thủ, cự tuyệt mọi đề nghị cải cách.

3. Kết luận

Kết thúc bài học, các em nắm được các ý chính sau:

  • Tình hình Việt Nam cuối thế kỉ XIX
  • Những đề nghị cải cách ở Việt Nam và kết cục của các đề nghị này
Ngày:24/08/2020 Chia sẻ bởi:

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM